Ekstra
Magazyn
Ekstra Magazyn

Najlepsze teksty z całej Polski, w każdy piątek dla wszystkich prenumeratorów Cyfrowych. Poznaj Ekstra Magazyn

Ben Macintyre, „The Times”

Najcenniejszy szpieg USA w Moskwie. Wyniósł informacje za miliardy dolarów

Ben Macintyre, „The Times”

Adolf Tołkaczow, choć był inżynierem, a nie szpiegiem, okazał się najcenniejszym kontaktem operacyjnym Amerykanów w Moskwie. Przekazał tysiące dokumentów o radzieckim lotnictwie. Wyniósł informacje za miliardy dolarów

W centrali CIA w Langley w Wirginii wisi dziwny portret niezwykłego amerykańskiego męczennika. Wychyla się na oparciu krzesła. Aparat fotograficzny wcelowany w dokument. Typowa rosyjska twarz o twardych rysach. Wyraz koncentracji i złamany nos - pamiątka po chłopięcej miłości do hokeja. Portretowany ma na sobie krawat i kiepsko leżącą marynarkę. Wygląda na spiętego, zdeterminowanego i nieco przestraszonego.

To Adolf Tołkaczew, radziecki konstruktor zatrudniony wówczas w pracującym na potrzeby wojska lotniczym instytucie badawczym. Specjalizował się systemach radarowych. Był najlepszym szpiegiem prowadzonym w Moskwie przez CIA w późniejszym okresie zimnej wojny. Nigdy jednak nawet nie odwiedził Ameryki. Obiecywano mu potężne sumy liczone w miliardach dolarów. Nie szpiegował jednak dla pieniędzy, lecz z chęci zemsty - podczas czystek stalinowskich rodzina jego żony przeżyła piekło. Mówimy o wydanej niedawno książce zdobywcy Pulitzera Davida E. Hoffmana „The Billion Dollar Spy: A True Story od Cold War Espionage” (Szpieg za miliard dolarów. Prawdziwa historii szpiegostwa w czasach zimnej wojny).

Miliony radzieckich obywateli cierpiało w milczącym posłuszeństwie. Tołkaczew był jednym z nielicznych, który postanowił walczyć - po cichu, w sposób wyrafinowany i inteligentny. Podejmując przy tym ogromne osobiste ryzyko.

David E. Hoffman pisząc książkę miał dostęp do tajnych dokumentów CIA. W latach 80. zeszłego wieku wojna szpiegów między Wschodem a Zachodem znowu sięgnęła poziomu szczytowych momentów zimnej wojny. Werbowanie agentów na terytorium ZSRR stanowiło ciężkie zadanie. W obliczu działań wszechwiedzącej i wszechobecnej KGB jeszcze trudniej przychodziło utrzymywać kontakt z danym szpiegiem. Były dyrektor CIA Richard Helms przyznawał, że prowadzenie agenta ukrytego głęboko w strukturach establishmentu radzieckiej obronności było zadaniem „niemal równie niemożliwym jak wysłanie szpiegów na Marsa”.

W ówczesnym do głębi paranoicznym społeczeństwie - zwykła rozmowa z przypadkowo poznanym cudzoziemcem mogła stać się źródłem podejrzeń - spotkanie agenta z prowadzącym go oficerem CIA stanowiło skrajnie niebezpieczne przedsięwzięcie. Każdy Rosjanin przyłapany na szpiegostwie ryzykował karę śmierci.

Tołkaczew, na którego znajomi mówili „Adik”, w latach 60. i 70. czytał książki radzieckich dysydentów. Widział, że po okresie potężnych sukcesów Związek Radziecki wpada w kłopoty. W latach 1974-1975 zaczęła w nim dojrzewać myśł o współpracy z Amerykanami. Po raz pierwszy próbował nawiązać kontakt z CIA podrzucając do stojącego na stacji benzynowej samochodu ambasady USA napisaną prze siebie notatkę. Spotkał się z odmową. Agencja obawiała się, że chodzi o pułapkę zastawioną przez KGB. Jednak w 1979 Amerykanie w końcu uznali, że chodzi o prawdziwą chęć współpracy. W ciągu następnych sześciu lat Rosjanin i prowadzący go agenci CIA spotkali się ponad 20 razy.

Pozostało jeszcze 76% treści.

Jeżeli chcesz przeczytać ten artykuł, wykup dostęp.

Zaloguj się, by czytać artykuł w całości
  • Prenumerata cyfrowa

    Czytaj ten i wszystkie artykuły w ramach prenumeraty już od 6,15 zł miesięcznie.

    już od
    6,15
    /miesiąc
Aktywujesz kod bez rejestracji

Odblokowujesz dostęp jednorazowo, tylko na tej przeglądarce. Jeżeli chcesz w przyszłości wrócić do tego artykułu, skorzystaj z opcji aktywacji kodu z rejestracją - zarejestruj się.

Klikając w przycisk "Aktywuj kod i czytaj bez rejestracji" potwierdzam, że zapoznałem/am się z treścią informacji o zamówieniu oraz, nadto że żądam rozpoczęcia dostarczenia treści cyfrowych przed upływem terminu do odstąpienia od umowy w związku z czym utracę prawo do odstąpienia od umowy i wiem, że usługa jest odpłatna.

odzyskaj hasło

Klikając w przycisk "Aktywuj kod i zaloguj się" potwierdzam, że zapoznałem/am się z treścią informacji o zamówieniu oraz, nadto że żądam rozpoczęcia dostarczenia treści cyfrowych przed upływem terminu do odstąpienia od umowy w związku z czym utracę prawo do odstąpienia od umowy i wiem, że usługa jest odpłatna.

Aby móc przetwarzać Twoje dane osobowe w postaci adresu e-mail dla celów przedstawiania informacji handlowych na temat naszych towarów lub usług za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej prosimy Cię o wyrażenie poniżej wskazanych zgód.

Pamiętaj, możesz w każdej chwili cofnąć zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych. Cofnięcie zgody nie wpłynie jednak na zgodność z prawem przetwarzania przez nas Twoich danych osobowych przed wycofaniem zgody. Szczegóły dotyczące wycofania zgody znajdziesz tutaj.

Administratorem Twoich danych osobowych jest spółka Polska Press Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, ul. Domaniewska 45, 02-672 Warszawa. Szczegółowe zasady przetwarzania danych osobowych przez Polska Press oraz uprawnienia użytkowników Serwisu Polskatimes z tym związane zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Twoje dane osobowe będą przetwarzane przez nas w szczególności celu wykonania umowy (usługa świadczona drogą elektroniczną), w celach marketingowych w zakresie udzielonych zgód, jak też w innych celach marketingowych na podstawie naszego uzasadnionego interesu. Podanie przez Ciebie danych osobowych jest dobrowolne. Przysługuje Ci prawo do żądania od nas dostępu do swoich danych osobowych, prawo do ich sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania, prawo do przenoszenia danych a także prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania przez nas Państwa danych osobowych. Więcej na temat Twoich uprawnień oraz celów przetwarzania danych przeczytasz w naszej Polityce Prywatności.

* Jeżeli klikniesz „Zaznacz wszystkie poniższe zgody” zaznaczasz wszystkie zgody. Możesz też zaznaczyć lub odznaczyć każdą ze zgód z osobna.

** Zgoda wymagana.

Klikając w przycisk "Aktywuj kod i zarejestruj się" potwierdzam, że zapoznałem/am się z treścią informacji o zamówieniu oraz, nadto że żądam rozpoczęcia dostarczenia treści cyfrowych przed upływem terminu do odstąpienia od umowy w związku z czym utracę prawo do odstąpienia od umowy i wiem, że usługa jest odpłatna.

Ben Macintyre, „The Times”

Dodaj pierwszy komentarz

Komentowanie artykułu dostępne jest tylko dla zalogowanych użytkowników, którzy mają do niego dostęp.
Zaloguj się

naszahistoria.pl

Polska Press Sp. z o.o. informuje, że wszystkie treści ukazujące się w serwisie podlegają ochronie. Dowiedz się więcej.

Jesteś zainteresowany kupnem treści? Dowiedz się więcej.

© 2000 - 2018 Polska Press Sp. z o.o.