Ekstra
Magazyn
Ekstra Magazyn

Najlepsze teksty z całej Polski, w każdy piątek dla wszystkich prenumeratorów Cyfrowych. Poznaj Ekstra Magazyn

Nieznana wojna polskich bohaterów: od Pearl Harbor po Okinawę

Czytaj dalej
Fot. US Navy
Tomasz Borówka

Nieznana wojna polskich bohaterów: od Pearl Harbor po Okinawę

Tomasz Borówka

W latach 1941-1945 wody, wyspy i przestworza Pacyfiku były wojennym piekłem, przez które przeszły tysiące marynarzy, żołnierzy i lotników polskiego pochodzenia

Pierwsza krew

Brali udział w tej wojnie od pierwszych chwil. Pierwsze strzały wojny na Pacyfiku oddał - o czym nie każdy wie - okręt amerykański. 7 grudnia 1941 r., zanim jeszcze nad wyspę Oahu nadleciały samoloty z japońskich lotniskowców, patrolujący niszczyciel USS „Ward” wykrył i zaatakował zakradający się do Pearl Harbor w półzanurzeniu miniaturowy okręt podwodny. Artylerzyści „Warda” nie pudłują, a gdy trafiony przez nich w kiosk japoński „liliput” znika pod powierzchnią, niszczyciel na wszelki wypadek poprawia serią bomb głębinowych. Zrzuca je z rufy szef torpedystów William C. Maskzawilz. Wprawdzie takie nazwisko ciężko znaleźć nie tylko wśród amerykańskich marynarzy, ale też w ogóle pośród obywateli USA, prawdopodobnie jednak - co zresztą dawno temu zauważył nieżyjący już Zbigniew Flisowski, autor kultowej dla pasjonatów spraw morskich książki „Burza nad Pacyfikiem” - wielekroć wspominany w poświęconych atakowi na Pearl Harbor książkach i artykułach Maskzawilz w rzeczywistości nosił nazwisko Maszkiewicz, faktycznie spotykane w Stanach Zjednoczonych.

Pearl Harbor w ogniu

Meldunek „Warda” o zaatakowaniu nieznanego okrętu podwodnego na podejściach do bazy Pearl Harbor dotarł do oficera dyżurnego, którym był komandor podporucznik Harold Kaminski. To polskie nazwisko nosił syn żydowskiego emigranta Hymana Kaminskiego, przybyłego do Ameryki z Prus w roku 1855. Harold bezskutecznie niestety usiłował zaalarmować telefonicznie swych nieświadomych powagi sytuacji zwierzchników. Jeden z nich, komandor Earle, zbagatelizował sprawę i nakazał Kaminskiemu zweryfikować meldunek. Po latach obydwaj pojawią się w słynnym filmie „Tora! Tora! Tora!”, w którego jednej ze scen Kaminski (gra go aktor Neville Brand) na widok Earle’a (Richard Anderson) krzyczy doń z rozpaczą, wskazując na płonące już, zgruchotane japońskimi torpedami i bombami okręty w „Alei Pancerników”: „Chciał pan potwierdzenia, komandorze?! To niech pan patrzy! Oto pańskie potwierdzenie!”.

Na owych pancernikach, na których skupiła się i wyładowała główna furia japońskiego ataku, zginęło aż kilkudziesięciu Amerykanów polskiego pochodzenia. Najwięcej na USS „Arizona”, bo około trzydziestu. Wśród zabitych przez potworną eksplozję magazynów amunicji bądź tych, którzy utonęli czy udusili się uwięzieni w zalanej, stalowej trumnie osiadłego w portowym mule kadłuba, byli Francis Severin Alberovsky, Albert Charles Berkanski, Joseph John Borovich, Harry Gregory Chernucha, Harold Bernard Cybulski, Francis Anton Cychasz, Stanley Czarnecki, Theophil Czekajski, Philip Robert Gazecki, Edwin Charles Jastrzemski, Henry Kalinowski, Adolph Louis Kruppa, Frank Edward Malecki, John Stanley Malinowski, Stanley Paul Menzenski, Francis Clayton Mostek, Theodore Lucian Nowosacki, Henry Francis Ochoski, Stanislaus Joseph Orzech, Raymond Paul Pawlowski, Michael Peleschak, Alexander Louis Piasecki, Donald Roger Rombalski, Nicholas Runiak, John Peter Rutkowski, Michael Savinski, Joseph Schdowski, Julian John Stopyra, Stanley Stephen Swiontek, Frank Peter Wojtkiewicz. Na wywróconym pancerniku USS „Oklahoma” śmierć ponieśli m.in. William G. Bruesewitz, Frank A. Hryniewicz, Roman W. Sadlowski, Robert N. Walkowiak, Edward Wasielewski i Thomas Zvansky, na USS „California” zginął Stanley C. Galaszewski, a na „Nevadzie” - George J. Stembrosky.

Czołowy as myśliwski USA „Gabby” Gabreski (zestrzeleń pewnych 34,5, prawdopodobnych 3) chrzest bojowy przeszedł nad Pearl Harbor
US Navy Lotniskowiec USS „Franklin” płonie po zbombardowaniu go przez japoński samolot 19 marca 1945 r. Na „Fra nklinie” oraz wielu innych okrętach tej klasy także walczyli marynarze i lotnicy polskiego pochodzenia

Podobnie jak Kaminski żydowskiego pochodzenia był także 26-letni podporucznik rezerwy Stanley Caplan, w cywilu absolwent chemii na Uniwersytecie Michigan, a w chwili rozpoczęcia ataku na Pearl Harbor najstarszy stopniem oficer na pokładzie niszczyciela USS „Aylwin”. Caplan ze zdekompletowaną załogą na pokładzie sprawnie wyprowadził ostrzeliwujący się japońskim samolotom okręt w morze i podjął wielogodzinne patrolowanie, przy okazji odpływając w siną dal własnemu dowódcy, bezskutecznie usiłującemu dopędzić „Aylwina” motorówką. Również Caplan w pewnym sensie trafił na srebrny ekran, stając się w hollywoodzkiej ekranizacji powieści Jamesa Bassetta „In Harm’s Way” pierwowzorem postaci porucznika Williama „Maca” McConnella z USS „Cassiday” (w tej roli Tom Tryon).

Dalej dowiesz się:

- jakim wyczynem wsławił się kapitan łodzi podwodnej Sigmund Albert „Bobo” Bobczyński

- jaką zuchwałą akcje przeciwko japońskim siłom przeprowadził komandor David Zabriskie jr.

- jakie sukcesy na swoim koncie miał kapitan Clarence P. Tokarz

 

Pozostało jeszcze 78% treści.

Jeżeli chcesz przeczytać ten artykuł, wykup dostęp.

Zaloguj się, by czytać artykuł w całości
  • Prenumerata cyfrowa

    Czytaj ten i wszystkie artykuły w ramach prenumeraty już od 6,15 zł miesięcznie.

    już od
    6,15
    /miesiąc
Aktywujesz kod bez rejestracji

Odblokowujesz dostęp jednorazowo, tylko na tej przeglądarce. Jeżeli chcesz w przyszłości wrócić do tego artykułu, skorzystaj z opcji aktywacji kodu z rejestracją - zarejestruj się.

Klikając w przycisk "Aktywuj kod i czytaj bez rejestracji" potwierdzam, że zapoznałem/am się z treścią informacji o zamówieniu oraz, nadto że żądam rozpoczęcia dostarczenia treści cyfrowych przed upływem terminu do odstąpienia od umowy w związku z czym utracę prawo do odstąpienia od umowy i wiem, że usługa jest odpłatna.

odzyskaj hasło

Klikając w przycisk "Aktywuj kod i zaloguj się" potwierdzam, że zapoznałem/am się z treścią informacji o zamówieniu oraz, nadto że żądam rozpoczęcia dostarczenia treści cyfrowych przed upływem terminu do odstąpienia od umowy w związku z czym utracę prawo do odstąpienia od umowy i wiem, że usługa jest odpłatna.

Aby móc przetwarzać Twoje dane osobowe w postaci adresu e-mail dla celów przedstawiania informacji handlowych na temat naszych towarów lub usług za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej prosimy Cię o wyrażenie poniżej wskazanych zgód.

Pamiętaj, możesz w każdej chwili cofnąć zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych. Cofnięcie zgody nie wpłynie jednak na zgodność z prawem przetwarzania przez nas Twoich danych osobowych przed wycofaniem zgody. Szczegóły dotyczące wycofania zgody znajdziesz tutaj.

Administratorem Twoich danych osobowych jest spółka Polska Press Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, ul. Domaniewska 45, 02-672 Warszawa. Szczegółowe zasady przetwarzania danych osobowych przez Polska Press oraz uprawnienia użytkowników Serwisu Polskatimes z tym związane zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Twoje dane osobowe będą przetwarzane przez nas w szczególności celu wykonania umowy (usługa świadczona drogą elektroniczną), w celach marketingowych w zakresie udzielonych zgód, jak też w innych celach marketingowych na podstawie naszego uzasadnionego interesu. Podanie przez Ciebie danych osobowych jest dobrowolne. Przysługuje Ci prawo do żądania od nas dostępu do swoich danych osobowych, prawo do ich sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania, prawo do przenoszenia danych a także prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania przez nas Państwa danych osobowych. Więcej na temat Twoich uprawnień oraz celów przetwarzania danych przeczytasz w naszej Polityce Prywatności.

* Jeżeli klikniesz „Zaznacz wszystkie poniższe zgody” zaznaczasz wszystkie zgody. Możesz też zaznaczyć lub odznaczyć każdą ze zgód z osobna.

** Zgoda wymagana.

Klikając w przycisk "Aktywuj kod i zarejestruj się" potwierdzam, że zapoznałem/am się z treścią informacji o zamówieniu oraz, nadto że żądam rozpoczęcia dostarczenia treści cyfrowych przed upływem terminu do odstąpienia od umowy w związku z czym utracę prawo do odstąpienia od umowy i wiem, że usługa jest odpłatna.

Tomasz Borówka

Dodaj pierwszy komentarz

Komentowanie artykułu dostępne jest tylko dla zalogowanych użytkowników, którzy mają do niego dostęp.
Zaloguj się

naszahistoria.pl

Polska Press Sp. z o.o. informuje, że wszystkie treści ukazujące się w serwisie podlegają ochronie. Dowiedz się więcej.

Jesteś zainteresowany kupnem treści? Dowiedz się więcej.

© 2000 - 2018 Polska Press Sp. z o.o.